De Monitor Gezond Werken in de Zorg 2025 laat zien dat de mentale gezondheid van zorgprofessionals onder toenemende druk staat. Ruim een derde van de zorgmedewerkers was het afgelopen jaar afwezig door gezondheidsklachten, en bij bijna de helft daarvan hangt dit (gedeeltelijk) samen met het werk. (IZZ)

Belangrijke bevindingen uit het onderzoek:

Het goede nieuws >>Tegelijkertijd laat de monitor zien dat bevlogenheid hoog blijft: bijna 70% van de zorgprofessionals voelt zich energiek en betrokken bij het werk, wat een belangrijke beschermende factor is tegen uitval en vertrek. (LinkedIn)

Conclusie: De zorgsector kent veel bevlogen professionals, maar de mentale belasting is structureel hoog. Emotionele werkdruk, ongewenst gedrag en gebrek aan steun of mensgericht leiderschap vergroten het risico op uitputting, ziekteverzuim en uitstroom uit de zorg. Vooral jonge medewerkers overwegen vaker om de sector te verlaten.De belangrijkste sleutel ligt volgens het onderzoek in een gezonder werkklimaat en mensgericht leiderschap: organisaties die investeren in ondersteuning, veiligheid en aandacht voor medewerkers vergroten de kans dat zorgprofessionals duurzaam inzetbaar blijven.

Dit kwalitatieve, longitudinale onderzoek richt zich op de vraag wat werknemers met psychische klachten zélf zien als primaire oorzaak van hun ziekteverzuim. In totaal werden 34 werkenden tweemaal geïnterviewd: kort na ziekmelding en na herstel of na zes maanden. Daarbij werd onderscheid gemaakt tussen kort (<3 maanden), middellang (3–6 maanden) en langdurig (>6 maanden) verzuim.

Uit de interviews kwamen zeven hoofdthema’s naar voren als oorzaken van verzuim. De vier meest voorkomende zijn:

Opvallend is dat geen enkele respondent de psychische klachten zelf als primaire oorzaak van het verzuim noemde. De klachten werden gezien als gevolg van werkgerelateerde factoren, niet als startpunt.

De oorzaken bleken grotendeels overeen te komen tussen de groepen, maar er waren twee belangrijke verschillen:

Het onderzoek laat zien dat verzuim bij psychische klachten niet uitsluitend een individueel of medisch probleem is, maar sterk samenhangt met de werkomgeving en organisatiecultuur. Belangrijke preventieve aandachtspunten zijn:

Ziekteverzuim bij psychische klachten is een complex en multifactorieel vraagstuk, maar de werkomgeving speelt een doorslaggevende rol. Preventie vraagt daarom niet alleen aandacht voor individuele veerkracht, maar vooral voor leiderschap, werkorganisatie en betekenisvol werk. Werkgevers die verzuim willen verminderen, zullen nadrukkelijk ook naar hun eigen rol moeten kijken.

▶ prof. dr. Evelien Brouwers, emeritus prof. dr. Jaap van Weeghel,
emeritus prof. dr. Jac van der Klink en prof. dr. Margot Joosen
zijn verbonden aan Tranzo, Tilburg University, Tilburg
e.p.m.brouwers@tilburguniversity.edu
▶ dr. Marjolein Lugtenberg, dermatologie, Erasmus University, Rotterdam
▶ dr. Iris Arends, sociale geneeskunde, University Medical Center, Groningen
▶ drs. Benedikte Schaapveld, bedrijfsarts bij het ministerie
van Buitenlandse Zaken, Den Haag
▶ dr. Berend Terluin, huisartsgeneeskunde, Amsterdam UMC,
Vrije Universiteit, Amsterdam

Uit een enquête , Medisch Contact onder verpleegkundigen op een chirurgische afdeling (respons: 52%) blijkt dat grensoverschrijdend gedrag vooral afkomstig is van patiënten en bezoekers, maar ook regelmatig voorkomt vanuit artsen. Meer dan de helft van het werkgerelateerde verzuim is gerelateerd aan PSA – waaronder hoge werkdruk, agressie, intimidatie en een gebrek aan steun op de werkvloer. Dit leidt tot een maatschappelijke kostenpost van maar liefst 4 miljard euro aan zorgkosten.

Werken aan een Gezond Werkklimaat

Het creëren van een gezond werkklimaat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van bestuurders, leidinggevenden, HR-professionals én zorgverleners. Een gezond werkklimaat iverhoogt niet alleen het werkplezier en de kwaliteit van zorg, maar helpt ook om verzuim en uitval te voorkomen.

De drie pijlers van een Gezond Werkklimaat ( Academy INC © )

1. Gezonde Werkcultuur Een sterke werkcultuur vormt de basis voor welzijn op de werkvloer. Belangrijke elementen zijn:

2. Psychologische Veiligheid Een werkomgeving waarin medewerkers zich vrij voelen om hun mening te geven, fouten te bespreken en hulp te vragen – zonder angst voor negatieve gevolgen.

3. Leiderschap & Vitaliteit Leiderschap dat actief investeert in de fysieke, mentale en emotionele gezondheid van medewerkers vergroot zowel de duurzame inzetbaarheid als het werkplezier.

Aan de slag met het bevorderen van een gezond werkklimaat?

Ben je leidinggevende, HR-manager of bestuurder binnen een zorginstelling of ziekenhuis?
Spreken bovenstaande thema’s u aan? Wil je meewerken aan praktische oplossingen, kennis delen, ervaringen uitwisselen of samen bouwen aan een platform voor een gezond werkklimaat?

Zorgverleners kunnen tegen onkostenvergoeding deelnemen aan de goed beoordeelde geaccrediteerde e-learning ‘Zeg nee tegen agressie’. Daarnaast werken we samen aan de verdere ontwikkeling van een bedrijfsgezondheidsplatform, met aandacht voor thema’s zoals vitaliteit, werkplezier en sociaal-psychologische veiligheid.

Neem vandaag nog contact op voor een vrijblijvend gesprek of om direct de e-learning aan te vragen. E-mail: secretariaat@academyinc.nl

Bedrijfsartsen & HR bundelen de krachten.

www.dai-bedrijfsarsten.nl

Bijna 40 procent van de zorgverleners overweegt om de zorgorganisatie of zelfs de hele zorgsector te verlaten. Ongeveer 10 procent is dit daadwerkelijk van plan. Deze cijfers hangen sterk samen met de toenemende werkdruk, agressie en de mentale en fysieke gezondheid van zorgmedewerkers.

Zorgprofessionals staan dag in dag uit klaar voor anderen.

In een tijd van toenemende werkdruk en dreigende uitval is het cruciaal te investeren in sociale en psychologische veiligheid, werkplezier en het verminderen van werkdruk. Agressie en hoge werkdruk hebben een aantoonbaar negatief effect op het welzijn en inzetbaarheid van zorgverle

Het creëren van een gezond werkklimaat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van bestuurders, managers, hr-medewerkers en zorgverleners. Een gezonde werkomgeving vergroot niet alleen het werkplezier en de kwaliteit van zorg, maar helpt ook om uitval te voorkomen.

Een gezond werkklimaat steunt op drie pijlers: een gezonde werkcultuur, psychologische veiligheid en investeren in vitaliteit.

Wij onderscheiden drie pijlers van een Gezond Werkklimaat:

1 – Gezonde Werkcultuur
Een sterke werkcultuur vormt de basis voor welzijn op de werkvloer. Belangrijke elementen zijn:

2 – Psychologische Veiligheid
Een werkomgeving waarin medewerkers zich vrij voelen om hun mening te delen, fouten te bespreken en hulp te vragen — zonder angst voor negatieve gevolgen.

3 – Leiderschap & Vitaliteit
Leiderschap dat investeert in de fysieke, mentale en emotionele gezondheid van medewerkers vergroot zowel de duurzame inzetbaarheid als het werkplezier.

Academy INC biedt geaccrediteerde scholingen en op maat gemaakte programma’s die inspelen op deze drie pijlers. Met een praktijkgerichte aanpak en wetenschappelijk onderbouwde inzichten realiseren we duurzame verbeteringen binnen zorgorganisaties

Tijdens de recente scholingen ‘Werkplezier in de spreekkamer: Mentale Weerbaarheid, Blije Dokter’ hebben we de energievreters en energiegevers in verschillende huisartsenpraktijken geïnventariseerd.

Werkplezier in de spreekkamer is een tweedelig programma dat een mentale toolbox combineert met de drie-batterijenmethode. De batterijen Denkkracht, Gevoelskracht en Lichaamskracht staan symbool voor de mentale, sociaal-emotionele en fysieke energiebronnen.

Op basis van de inventarisatie van energievreters en energiegevers tijdens de scholingen, zijn de volgende conclusies te trekken:

Energievreters zoals piekeren, multitasken en zelfverwijt komen veel voor. Deze factoren wijzen op mentale overbelasting door te veel taken tegelijk te willen doen en perfectionistische neigingen. Dit leidt vaak tot mentale uitputting en inefficiëntie in de praktijkvoering.

Energiegevers zoals relativeren, nieuwsgierigheid en aandacht voor het hier en nu tonen aan dat huisartsen baat hebben bij technieken die mindfulness en mentale rust bevorderen. Deze helpen hen gefocust te blijven en beter met stress om te gaan.

Energievreters zoals faalangst, conflictvermijding en ontevredenheid wijzen op emotionele belasting door onzekerheden en onuitgesproken spanningen binnen de praktijk.

Energiegevers zoals passie, familie, dankbaarheid en humor benadrukken dat positieve emoties en relaties cruciaal zijn voor welzijn. Praktijken waar humor en waardering een centrale rol spelen, ervaren vaak betere samenwerking en meer werkplezier.

Energievreters zoals slaaptekort, veel zitten en schermtijd putten fysieke energie uit. Huisartsen ervaren vaak een tekort aan fysieke rust en beweging, wat hun lichamelijke energie snel doet afnemen.

Energiegevers zoals tijd in de natuur, voldoende slaap en beweging laten zien dat activiteiten buitenshuis en een goede balans tussen werk en herstel essentieel zijn voor fysiek welzijn. Dit versterkt zowel de fysieke als mentale veerkracht van huisartsen.

De inventarisatie toont aan dat huisartsen en hun teams vooral baat hebben bij een goede balans tussen mentale rust, emotionele verbinding en fysieke activiteit. Het creëren van ruimte voor ontspanning en herstel kan veel stress voorkomen.

Het toepassen van praktische tools, zoals de drie-batterijenmethode en de mentale toolbox, helpt om energievreters te verminderen en energiegevers te vergroten. Dit verbetert de samenwerking, het werkplezier en de veerkracht binnen de praktijk. Deze scholing dient als een steun in de rug.

Een sterke samenwerking en open communicatie, waarin energiegevers zoals humor en dankbaarheid centraal staan, dragen bij aan een gezondere en productievere werkomgeving.

Deze geaccrediteerde scholing biedt zorgverleners bruikbare tools en bewustwording, met de wetenschap dat kleine aanpassingen in het dagelijks handelen grote positieve effecten kunnen hebben op het welzijn van het team en de praktijkvoering.

We bieden deze goed geëvalueerde en praktische scholing ook graag aan voor jullie praktijk. Neem gerust contact met ons op voor meer informatie over het programma en de mogelijkheden voor incompany-trainingen. E-mail:secretariaat@academyinc.nl

Leefstijlinterventie bij diabetes type 2 en gedragsverandering

De nascholing is goed voor 4 PE-punten (ABAN).

Programma: Het programma van de nascholing bestaat uit de volgende onderdelen:

Voor het volledige programma, zie: Leefstijlinterventie bij diabetes type 2 – Voeding als therapie en gedragsverandering.

Deze InCompany-training kan zowel in de ochtend, middag als avond worden verzorgd, afhankelijk van uw voorkeur.

Kosten:
De kosten voor deze InCompany-training bedragen € 1.350,- vrij van btw. Reiskosten worden berekend op basis van € 0,25 per kilometer.

Voor meer informatie of inschrijving kunt u contact opnemen via: secretariaat@academyinc.nl

Academy Inc is een trainingsbureau dat onderdeel uitmaakt van het landelijke netwerk van DAI Artsen. Meer dan 20.000 artsen, paramedici en andere zorgverleners zijn aangesloten bij de DAI-platforms.

Academy Inc biedt geaccrediteerde scholingen aan ter bevordering van het welzijn van zorgverleners en andere thema’s..

In de afgelopen jaren hebben we met succes meerdere huisartsenpraktijken en zorginstellingen getraind op het gebied van agressiebeheersing, mentale weerbaarheid, het bevorderen van werkgeluk, en andere relevante thema’s. Neem gerust contact met ons op voor maatwerk trainingen. Hieronder vindt u een lijst van trainingen die we met succes en hoge waardering hebben uitgevoerd.

Overige:

De geaccrediteerde scholing “Zeg nee tegen agressie en interculturele communicatie” wordt vergoed door verschillende achterstandsfondsen. Deze praktische scholing wordt gewaardeerd met een 8++.

Enkele referenties zijn te vinden bij FAM Midden-Nederland, AFA, Arnhem en de Doktersacademie

Ook voor jullie zorginstelling , zorggroep of organisatie ontwikkelen we op maat gemaakte trainingen en themabijeenkomsten over verschillende onderwerpen. Alle trainingen van Academy INC zijn geaccrediteerd door verschillende beroepsgroepen. Stuur gerust een e-mail voor een vrijblijvende offerte of een kennismakingsgesprek naar: secretariaat@academyinc.nlWebsite: www.academyinc.nl |www.zegneetegenagressie.nl |  www.bijedokter.nl | www.dai-artsen.nl

29 december 2023 – Meer dan de helft van de zorgprofessionals kreeg het afgelopen jaar maandelijks of vaker te maken met een vorm van agressie. Dat varieerde van schelden en schreeuwen tot aan spugen, doodsbedreigingen of fysiek geweld. Dit blijkt uit een peiling van NU’91 in samenwerking met WNL. Femke Merel van Kooten, voorzitter van NU’91, noemt de resultaten schokkend.

Binnen sommige zorgbranches zijn de cijfers zelfs nog hoger. In de ggz heeft 67% van de respondenten het afgelopen jaar te maken gehad met agressie, in de verpleeghuizen ging het om 70% en de gehandicaptenzorg scoort met 74% het hoogst. Volgens 74% van de respondenten is de agressie in 2023 toegenomen. Meer dan een vierde (26%) geeft aan dat er onvoldoende manieren zijn om alarm te slaan in dreigende situaties. Maar liefst 41% van de ondervraagden geeft aan hulpmiddelen, zoals een alarmknop, app of oproepsysteem, te willen om adequaat alarm te kunnen slaan.

In veruit de meeste gevallen waren de agressors de patiënten (88%), gevolgd door familieleden van de patiënt (45%). Enkele oorzaken waren volgens de zorgprofessionals onder andere het behandelplan (32%), lange wachttijden (17%), regels over roken (14%) en discriminatie (5%). Van de respondenten geeft 32% aan er geen vertrouwen in te hebben dat de aangifte op een goede manier wordt afgehandeld. Reden voor dit wantrouwen is in de meeste gevallen het feit dat de leidinggevende het niet serieus neemt, afwimpelt of liever geen aangifte doet.

Bron: NU’91

Uit de sectoranalyse “Stichting Sociaal Fonds Huisartsenzorg” zijn drie knelpunten op het gebied van duurzame inzetbaarheid in de huisartsenzorg aan het licht gekomen.

Drie op de vier zorgmedewerkers krijgt wel eens te maken met agressie tijdens het werk. Voor teveel medewerkers een reden dat ze klachten hebben, thuis zitten, of overwegen om de zorg te verlaten.

Duurzame inzetbaarheid wordt steeds belangrijker om de uitdagingen in de zorg het hoofd te kunnen bieden. Problemen zoals werkdruk, agressie en ongewenst gedrag hebben een negatieve invloed op de beschikbaarheid van medewerkers.

Academy INC biedt daarom scholingen aan die een positieve bijdrage kunnen leveren op de duurzame inzetbaarheid.

Alle medewerkers in de huisartsenzorg gezond en met plezier aan het werk houden wordt steeds belangrijker. 

Zeg nee tegen agressie:

Om goede zorg te verlenen is het welzijn van zorgverleners van cruciaal belang. Bestuurders van zorginstellingen, ziekenhuizen, huisartsenposten en de praktijkmanagers werkzaam in de zorg zouden meer aandacht moeten besteden aan een gezonde bedrijfsstructuur, c.q. Organisatiecultuur.

Inmiddels is “Academy Inc: Zeg nee tegen agressie” over heel Nederland actief vie de achterstandsfondsen . 

Blije Dokter: 

De Blije Dokter zorgt met talloze praktijkvoorbeelden, testen, praktische oefeningen en oplaadtips, dat je zowel op het werk als thuis in balans blijft.

De blije dokter is ontwikkeld als steun in de rug en van toepassing voor alle zorgverleners.

Ben je nieuwsgierig naar het complete programma van deze training? Neem gerust contact met ons op, dan sturen wij je  het programma per email toe.

Helaas krijgen steeds meer beroepsgroepen te maken met agressie op de werkvloer. Uit het onderzoek van PGGM & CO en Ipsos blijkt dat 74% van de professionals in zorg en welzijn het afgelopen jaar te maken had met agressie en ongewenst gedrag op de werkvloer.

Miljoenen werkenden in Nederland hebben wekelijks en soms dagelijks te maken met intimidatie, agressie en zelfs met fysiek geweld. Volgens TNO kan blootstelling aan agressie op het werk tot twee jaar na het incident leiden tot ernstige gezondheidsschade zoals burnoutklachten en tot meer verzuim.

Agressie is een veel voorkomend thema in organisaties en vanuit de overheid is het verplicht om hiervoor een plan van aanpak te hebben. Huisartsen, doktersassistenten, apothekers, verpleegkundigen en andere zorgverleners hebben met regelmaat te maken met agressie. 

Om goede zorg te verlenen is het welzijn van zorgverleners van cruciaal belang. 

Bestuurders van zorginstellingen, ziekenhuizen, huisartsenposten en de praktijkmanagers werkzaam in de zorg zouden meer aandacht moeten besteden aan een gezonde bedrijfsstructuur, c.q. Organisatiecultuur.

Gedrag roept gedrag op

Wat is jouw eerste reactie wanneer je het gedrag van een ander als belemmerend of grensoverschrijdend ervaart?

Eisende patienten die meteen geholpen willen worden, familieleden die het niet eens zijn met de behandeling en talloze andere voorbeelden. Deze vervelende situaties hebben ook directe consequenties voor het plezier waarmee zorgverleners hun belangrijke werk doen.

In een beladen gesprek hebben we haast allemaal de neiging om hetzij te vermijden, te vluchten, hetzij te vechten – in alle mogelijke verhulde of openlijk zware varianten.

Luister naar het fluisteren van je lichaam zodat het niet hoeft te schreeuwen

Inzicht in eigen gedrag

Wanneer de spanning om te snijden is, is inzicht in het eigen gedrag van groot belang. Hoe sneller en effectiever je reageert, des te effectiever escalerende situaties in goede banen geleid kunnen worden. Leer om voorbij jouw primaire reactie effectief gedrag in te zetten wat helpt bij agressieve situaties. Dat lukt door te trainen en te oefenen.

Van belang is om altijd in een beladen setting je eigen spanning te reguleren, zodat je vanuit een neutrale houding het gesprek in positieve zin kan beïnvloeden. 

De praktijk blijft weerbarstig. Bewustwording en het beschikken over vaardigheden is en blijft een pré. Oefening baart immers kunst. 

Diverse vormen van agressie 

• Frustratie-agressie, gericht op zichzelf of de organisatie. Frustratiegedrag (gevoel) komt voort uit onmacht en uit zich vaak onbewust vanuit een impuls (gevoel). 

• Instrumentele agressie, gericht op de persoon. Instrumenteel gedrag (rationeel) is altijd doelbewust en is erop gericht macht te krijgen over de ander.

• Fysieke agressie: voorbeelden van fysieke agressie zijn: slaan, schoppen, spugen en bewust vernielen van spullen. Zeg nee tegen agressie. 

• Psychopathologische agressie: psychopathologische agressie kan voorkomen bij een psychische crisis, geestesziekte of als gevolg van een verslaving. Persoonlijke veiligheid is dan het allerbelangrijkste. Houd afstand en probeer op een rustige manier in gesprek te komen. Schakel hulp in en zorg voor jezelf en collega’s.

Frustratie mag, zeg nee tegen agressie 

Onmacht : Gericht op zichzelf

Contact maken , luisteren , samenvatten , doorvragen. Vragen stellen vanuit interesse en belangstelling

Onmacht : Gericht op organisatie 

Contact maken , luisteren , samenvatten , doorvragen. Vragen stellen vanuit interesse en belangstelling

Macht : Gericht op de persoon 

Gedrag concreet benoemen. Grens – STOP met ik-boodschap. Keuze (optioneel) bij doorgaan 

Fysieke agressie 

Gesprek beeindigen. Zorg voor je veiligheid. Doe aangifte 

Bespreken van normen, waarden en vooral grenzen helpt teamleden om ongewenst gedrag te herkennen. Het maakt bewuster van het eigen gedrag naar anderen. Om een eenduidige lijn te trekken, qua organisatienorm en persoonlijke norm, is de gedragsmatrix “Zeg nee tegen agressie” vormgegeven. Zo compact als het kan en zo praktisch mogelijk.

De gedragsmatrix “Zeg nee tegen agressie”. Gedrag herkennen en erop inspelen.

Voor een incompany training “Zeg nee tegen agressie”, neem gerust contact met ons op.

www.zegneetegenagressie.nl                    planning@dai-artsen.nl